Titel: Trije Stiennene aepkes Hear, Sjoch en sprek gjin kwea,                                                                

Schrijver: Barend van der Veen,                                                                                                             

Tekeningen: J. Pander

Serie: Us Fryske Berrnboek, Rige B, nr. 4,

Uitgeverij: Drukkerij Laverman N.V. Drachten,

Jaar: 1948,

Taal: Fries

Thema: Horen, zien zwijgen

Dit  boek over de drie aapjes, las ik omstreeks 1965 in de derde klas van de lagere school. Dit was de aanzet tot mijn verzameling. Via Omrop Fryslân kwam het in mijn bezit.

KORTE INHOUD

Een schoolmeester heeft van zijn moeder een beeldje van drie aapjes gekregen, met daaronder de spreuk: “Hoor, zie en spreek geen kwaad”. Zijn zoontje wil graag, dat de aapjes gaan leven. Deze wens komt uit, en de aapjes krijgen de namen van Jan, Pyt en Klaas. Zij komen van hun voetstuk en vragen zich af wat “kwaad”is.
Jan, Pyt en Klaas beleven veel avonturen. Op hun zoektocht naar de betekenis van het kwaad ontmoeten zij o.a.: de muis, de rat, de kat en de spin. Ieder van hen heeft een eigen versie van het kwaad. Een tor verteld hen, dat ze niet het kwade, maar het goede moeten zoeken.
Jan wordt als eerste teruggevonden. Met de handen voor de oren komt hij in een muizenval en wordt weer van steen. Klaas komt terecht in het deeg en wordt, versteend met de handen voor de mond teruggevonden in een brood. Pyt sneeuwt op kerstavond onder en wordt ook weer van steen teruggevonden, met de handen voor de ogen.
Jan, Pyt en Klaas worden weer op hun plaats gelijmd.

Op de HZZ-dag op 6 oktober 2007 liet ik deze presentatie van dit boek zien.

Barend van der Veen

Barend van der Veen werd geboren op 12 maart 1890 te Wergea. Hij was de oudste zoon van Pieter van der Veen en Janke Sinnema. Op 15 oktober 1913 trouwde hij met de 22-jarige Martje Wiersma. Ze kregen 4 kinderen: Janke, Tjitske, Aaltje en Pieter.

Barend was kleermaker en kapper. In 1925 stopte hij hiermee en verdiende zijn geld met toneelspelen en schrijven. Samen met zijn vrouw Martje speelde hij vaak op feestelijke bijeenkomsten. Later, toen de kinderen ook meespeelden, richtte hij het gezelschap “It Lyts Frysk Toaniel” op. In 1952 stond Barend voor het laatst op de planken, maar hij bleef schrijven. Veel succes had hij met het stuk “De Heidepyk”. Het werd vertaald in het Gronings en in het Nederlands. Op 16 augustus 1950 zat hij 25 jaar in het vak en werd hij na het spelen van de 400^ste uitvoering van “De Heidepyk” gehuldigd. Deze avond, in een autobusgarage in Balk, werd bijgewoond door 1400 mensen.

's Zomers trad Barend veel op met zijn poppenkast. Op scholen en feesten hebben veel kinderen daarvan genoten. Op 19 augustus 1953 gaf hij zijn 100^ste voorstelling. Naast het schrijven van veel toneelstukken, heeft Barend een paar friese kinderboeken geschreven, waaronder "Trije Stiennene Aepkes, hear, sjoch en sprek gjin kwea". In zijn geboorteplaats Wergea was hij bovendien bekend als Sinterklaas.

Barend was socialist en geheelonthouder. In 1939 was hij voorzitter van de afdeling Huizum van de “Nederlandse vereniging tot afschaffing van alcoholische dranken”.

Zijn vrouw Martje was 51, toen ze in 1942 overleed. Op 5 augustus hertrouwde Barend met Baukje Hoekstra. En ook zij was betrokken bij het toneelgezelschap “It Lyts Frysk Toaniel”.

Barend was 78 jaar, toen hij in Drachten op 31 december 1968 overleed.

Bron: Digitaal archief Leeuwarder Courant.